Het is tijd om olijven te gaan plukken - van boom tot olijfolie
Het is najaar! Tijd voor de olijfoogst. We nemen je mee in het proces van olijven naar olijfolie. Rondrijdend op de Italiaanse binnenwegen zie je her en der de plukkers al druk aan het werk. Netten worden uitgelegd en kratten staan in de rij. Ook wij, Jurgen en Gonnie van B&B La Vecchia Scuola, beginnen aan onze jaarlijkse pluk. Elke olijfboom komt aan bod. Een flinke klus. Het weer belooft ons te gaan helpen, het zonnetje schijnt en de lucht is helder blauw. We nemen je mee naar de pluk, vertellen over het productieproces, olie wel of niet filteren en leggen uit hoe je olijven kunt eten. Op naar de olijfboomgaard!
In het najaar begint de olijvenoogst in Le Marche. Met netten, harkjes en veel geduld worden de olijven met zorg geplukt en binnen twee dagen naar de perserij gebracht. Daar wordt de olie geperst en ontstaat de frisgroene, geurige olijfolie van de nieuwe oogst. De eerste druppels zijn puur, krachtig en vol smaak.
Hoe worden olijven geplukt?
Met de hand, met elektrische harkjes of – bij grote productie – met een schudmachine.
In de olijfgaard van La Vecchia Scuola staan voornamelijk Frantoio- en Leccino-bomen, klassieke Italiaanse rassen die bekend staan om hun constante kwaliteit. Waar vroeger de olijven één voor één met de hand werden geplukt, gebruiken we tegenwoordig elektrische harkjes die de olijven voorzichtig van de takken trillen. De netten onder de bomen vangen de olijven op, zodat ze snel verzameld kunnen worden.
Dankzij de evolutie zijn er inmiddels meerdere manieren om olijven te plukken. Vroeger werd er met een emmertje de boom in geklommen. De beste olijven werden van de takken geritst en in de emmer opgevangen. Een precieze maar tijdrovende klus. Ook een tijdrovende maar snellere manier is het gebruik van harkjes waarmee je de olijven van de takken aftrekt. Deze handmatige methode zie je nog steeds.
Voor de snellere plukkers is er inmiddels een elektrische variant van de hark in gebruik. Deze hebben Jurgen en Gonnie inmiddels ook aangeschaft. Een dankbare plukker erbij. De hark trilt of draait rond en trilt de olijven van de takken.
En dan is er nog een grote machine die aan de boom schut. De olijven vallen van de takken en vallen in een vergaarbak. Deze laatste variant zie je niet veel, ze worden vooral door de grotere olijfboeren gebruikt.
Tips voor wanneer je zelf gaat plukken:
- Gebruik netten om de olijven schoon op te vangen
- Verwerk de olijven binnen 48 uur na de pluk
- Vermijd dat de olijven te lang in kratten blijven liggen
Wanneer zijn olijven rijp voor de oogst?
Dat hangt af van het ras en het weer, maar in Le Marche start de pluk meestal in oktober of november.
Het is lastig aan te geven wanneer olijven rijp zijn voor de pluk. De onrijpe vruchten zijn vaak nog groen. De rijpe olijven zijn juist al wat meer doorgekleurd naar diepbruin, paars of zelfs zwart. Het juiste moment kiezen is een kwestie van ervaring, hoe langer de olijven rijpen, hoe meer olie ze bevatten, maar ook hoe hoger de zuurgraad wordt.
Tafelolijven zijn over het algemeen wel eerder rijp voor de oogst dan de olijven die voor olijfolie worden gebruikt. In de regio waar wij wonen (Le Marche) wordt de olijf “San Francesco” als eerste geoogst. Dit zijn grote groene olijven die je kunt eten.
De meeste plukkers in onze regio starten begin november. Een moment dat van oudsher is ingegeven. Toch zie je steeds meer mensen aan de pluk in oktober, een beetje afhankelijk van hoe de zomer is geweest.
Tips voor het juiste moment om te oogsten:
- Let op de kleur en stevigheid van de olijven
- Pluk bij droog weer voor een schonere oogst
- Rijpe tafelolijven zijn eerder klaar dan olijven voor olie
Wat gebeurt er bij de olijfpers?
Binnen 48 uur na de pluk worden de olijven gewassen, gemalen en koud geperst.
Nadat de olijven zijn geplukt, worden de kratten opgestapeld en naar de ‘frantoio’ (olijfperser) gebracht. De olijven mogen na de pluk niet te lang in kratten blijven, dus binnen 2 dagen zorgen we ervoor dat de eerste opbrengst kan worden geperst. Anders gaan de olijven oxideren dat een nare smaak aan de olie geeft.
Spitsuur bij de ‘frantoio’ (olijfperserij)! Dat was te verwachten. Gelukkig gaat alles op afspraak. En mocht het wat later worden omdat het die dag te vochtig was om te plukken, dan is er op zijn Italiaans nog geen man overboord. De geur van verse olijfolie komt ons al tegemoet. Alle kratten worden verzameld en in 1 grote krat gedaan die wordt gewogen. En dan gaan de olijven het proces in.
In de 'frantoio' worden bladeren en takjes gescheiden en gaan de olijven via een lopende band de machine in. Tijdens het malen ontstaat een dikke pasta, die bij een temperatuur onder 28°C wordt gekneed en gecentrifugeerd. Zo wordt de olie gescheiden van het water en blijft de smaak behouden. De geur van versgeperste olijfolie vult de ruimte – het eerste teken dat de oogst is geslaagd.
Eccolo! Daar vloeit de eerste olijfgroene olie. Heerlijk op bruscetta en een snufje zout.
- Zelf oogsten en persen?
- Laat olijven niet langer dan twee dagen liggen
- Controleer of de pers koud perst (<28°C)
- Proef altijd de eerste olie – de ‘novello’ – voor het aroma.
Wel of geen gefilterde olie?
Ongefilterde olie is intenser van smaak, maar korter houdbaar dan gefilterde olie.
Er zijn verschillende meningen over wel of niet de olie laten filteren. We zetten ze voor je op een rij.
Bij ongefilterde olie blijven microscopisch kleine deeltjes achter, wat zorgt voor een troebel uiterlijk en rijke smaak. Je herkent ongefilterde olie aan het troebele uiterlijk. Deze deeltjes kunnen na verloop van tijd gaan rotten en een afbraakreactie veroorzaken. Ongefilterde olie is dus enerzijds geuriger en heeft een meer intense smaak. Het nadeel is dat de olie sneller veroudert en max. 1 jaar houdbaar is.
Bij gefilterde olijfolie (bijv. met karton) worden alle componenten van de olijf en waterdruppels uit de olie gehaald die de olie in de loop van de tijd zouden kunnen verslechteren. Gefilterde olijfolie is daarom langer houdbaar dan ongefilterde olijfolie. Gefilterde olie is helder van kleur en langer houdbaar (aanbevolen is ca. 18-24 maanden).
Samenvattend blijven bij ongefilterde olie blijven microscopisch kleine deeltjes achter, wat zorgt voor een troebel uiterlijk en rijke smaak. Deze olie is maximaal één jaar houdbaar. Gefilterde olie is helderder, langer houdbaar (1.5 tot 2 jaar) en stabieler van smaak. Beide zijn puur natuur maar het is een kwestie van voorkeur. Het is belangrijk hierop te letten wanneer je olijfolie koopt.
- Ongefilterde olie is krachtige smaak, kort houdbaar
- Gefilterde olie is helder, langer houdbaar
- Bewaar olijfolie altijd koel en donker
Zo kun je olijven eten
Rauwe olijven zijn bitter en oneetbaar, maar met wat geduld maak je ze zelf eetbaar.
Een verse olijf is bitter en hard. En zoals gezegd kleuren olijven van groen naar diepbruin, paars of zelfs zwart. Maar dat betekent nog niet dat je zwarte olijven al kunt eten. We leggen uit hoe je er tafelolijven van kunt maken. Het is hierbij beter om met de zwarte olijven aan de slag te gaan.
Laat verse olijven eerst weken in water en ververs dit dagelijks gedurende twee weken. Daarna leg je ze vier weken in zout water met eventueel wat sinaasappelschil, tijm of knoflook. Zo ontstaat een milde, kruidige smaak. Een eenvoudige manier om zelf tafelolijven te maken.
Praktische tips
- Gebruik gave, onbeschadigde olijven
- Houd de pekel luchtdicht afgesloten
- Experimenteer met kruiden en citrus voor extra smaak
Verse olijfolie van de nieuwe oogst in je keuken?
Een buitenkans! Dit najaar hebben Jurgen en Gonnie eigenhandig de olijven in hun eigen olijfboomgaard geplukt waarvan je direct de olijfolie kunt proeven. Verse extra vergine olijfolie direct uit Italië bij jou thuis.
De La Vecchia Scuola olijfboomgaard staat er jaarlijks prachtig bij omdat Jurgen en Gonnie er veel liefde en tijd insteken. Zo ook dit jaar. Met het langdurige warme en droge zomerweer en een aantal regenbuien in september zijn de olijven mooi en vol gerijpt.
De extravergine olijfolie ruikt fris groen en is zonder toevoegingen. De olijfolie is lekker pittig en kriebelt in je keel. Proef je de olijfolie al?
Benieuwd waar je op moet letten bij het kopen van goede olijfolie? Lees dan onze gids 'Hoe koop je goede olijfolie'.
De Vigore olijfolie
In de La Vecchia Scuola olijfgaard staan oude olijfbomen van meer dan 30 en 50 jaar oud. Hieraan groeien van oudsher diverse rassen zoals de Frantoio en Leccino olijven. Na de pluk gaan de olijven rechtstreeks naar de perserij, waar ze binnen 24 uur worden geperst tot onze eigen extra vergine olijfolie Vigore. De naam staat voor kracht en pit — precies zoals deze nieuwe oogst smaakt.
De olijfolie is kraakhelder, gefilterd en gebotteld in donkere 500 ml-flessen om de kwaliteit en smaak te behouden.
De olijfolie worden als pakketten rechtstreeks naar je huisadres gestuurd. Zo heb je de olijfolie snel in huis.
Verse olijfolie, rechtstreeks uit de boomgaard in Le Marche. Dit is Italië in een fles.
Bestel nu
Veelgestelde vragen over olijven oogsten
-
Meestal in oktober of november, afhankelijk van het weer en het olijvenras.
-
Binnen 24 tot 48 uur om oxidatie te voorkomen.
-
Ongefilterd is iets geuriger maar kort houdbaar en meer troebel, gefilterd ook blijft langer goed.